Co to VIX
VIX (CBOE Volatility Index) = implied volatility 30-day SPX options (calls + puts). Wyrażony jako annualized %. VIX 20 = rynek oczekuje rocznej volatility ~20% (czyli dziennie ~1,25%).
| VIX poziom | Interpretacja |
|---|---|
| 10-12 | Niski, "complacency" - często przed problemami |
| 12-18 | Normal, spokojny rynek |
| 18-25 | Mild stress, korekta |
| 25-35 | Bear market, recession fears |
| 35-50 | Panika, krach |
| 50-80 | Black swan event |
| 80+ | Extreme - COVID 2020 (82,7), GFC 2008 (89,5) |
VIX vs SPY vs TLT od 2010 r. VIX spike: 2011 (downgrade USA), 2015 (Chiny dewaluacja),
2018 (Vol-mageddon Feb), 2020 (COVID 82,7), 2022 (banki, Fed). SPY rośnie długoterminowo, VIX
oscyluje 12-30, TLT odgrywa rolę safe haven. Dane Yahoo Finance.
Historyczne VIX spikes
| Data | VIX peak | Powód |
|---|---|---|
| X 1987 | ~150 (przed nowoczesnym VIX) | Black Monday krach |
| VIII 1998 | 45,7 | LTCM, Rosja default |
| IX 2001 | 43,7 | 9/11 ataki |
| X 2008 | 89,5 | Lehman bankructwo |
| VIII 2011 | 48 | USA downgrade, EU debt |
| VIII 2015 | 53,3 | Chiny yuan dewaluacja |
| II 2018 | 50,3 | "Vol-mageddon" - XIV blew up |
| III 2020 | 82,7 | COVID lockdown |
| VIII 2024 | 65,7 (intraday) | Japan carry trade unwind |
Dlaczego nie da się "kupić VIX"
VIX to indeks, NIE asset. Można:
- Kupić VIX futures (CBOE Futures) - VX kontrakty, 1 miesiąc, 2 miesiące, etc.
- Kupić VIX options (CBOE) - calls/puts na VIX
- Kupić VIX ETN/ETF - oparte na futures, decay problem
| Produkt | Co śledzi | Lewar |
|---|---|---|
| VIXY | VIX short-term futures | 1x |
| UVXY | VIX short-term futures | 1,5x (był 2x) |
| VIX (CBOE) | VIX mid-term (4-7 mo) | 1x |
| SVXY | Short VIX (był -1x, teraz -0,5x) | -0,5x |
| XIV | -1x VIX - zlikwidowane 2018 | — |
Contango - dlaczego VIX ETF traci
VIX futures są zwykle w contango: forward miesiące droższe niż spot. Powód: panika rzadka, "insurance" za przyszłość droższy.
| Krzywa VIX (spokój) | Wartość |
|---|---|
| VIX spot | 15 |
| VX1 (1m) | 17 |
| VX2 (2m) | 18 |
| VX3 (3m) | 18,5 |
UVXY (long VIX ETN) musi rollować VX1 → VX2 co miesiąc. Każdy roll = sprzedaż taniego VX1, kupno drogiego VX2 = strata 5-15% miesięcznie. Roczna strata: 50-80% nawet jeśli spot VIX płaski.
UVXY od 2011 r. spadł 99,99% (po splitach). SVXY (short VIX) wzrosło, ale 2018
"Vol-mageddon" -90% jednego dnia. Long VIX = guaranteed long-term loss przez contango.
Dane Yahoo Finance.
UVXY: -99,99% od 2011
UVXY po wszystkich splitach (1:4 wielokrotnie) spadł od $5+ mln (adjusted) do $25 dziś. Wsadzenie
$10 000 w UVXY w 2011 r. = ~$2 dziś. NIE TRZYMAJ UVXY LONG-TERM. Działa tylko
jako short-term hedge na krach (2-5 dni).
Vol-mageddon 5 lutego 2018
Najsłynniejszy VIX disaster. XIV (short VIX ETN) -97% jednego dnia. Sequence:
- 4 lutego: spokojny rynek, VIX 13, XIV $140.
- 5 lutego 14:00 NY: SPY -2%, VIX spike do 30.
- 5 lutego 15:30: VIX skok do 50 (after-hours).
- 5 lutego 16:00: XIV rebalans wymaga kupić ogromne ilości VIX futures.
- 5 lutego 16:30: XIV NAV $4 (97% spadek).
- 5 lutego: Credit Suisse likwiduje XIV (była ETN, nie ETF).
Inwestorzy retail w XIV stracili wszystko. Lekcja: krótkie volatility = "picking up nickels in front of steamroller". Działa miesiącami, potem jeden dzień zabija wszystko.
VIX w portfelu - czy ma sens
| Cel | Strategia |
|---|---|
| Long-term inwestor | NIGDY nie trzymaj VIX produktów |
| Hedging short-term (1-2 tygodnie) | Long UVXY przed earnings, eventem ryzyka |
| Crisis alpha | VIX calls $25-30 strike, 2-3 miesiące, 1-2% portfela |
| "Volatility risk premium" | Krótka VIX (SVXY) - akademicka strategia, ale Vol-mageddon |
| VRP via options (sell puts SPX) | Profesjonalna, generuje stable income |
Lepsza ochrona portfela niż VIX: TLT, GLD
TLT (długie obligacje) i GLD (złoto) działają jako safe haven w klasycznym kryzysie (typu 2008
GFC). VIX produktów contango zjadają. Dla typowego inwestora: 10% TLT + 5% GLD lepsza niż VIX
hedge.
VIX trading tips
- VIX mean-reverting - spike 50+ zwykle wraca do 15-20 w 1-3 miesiące.
- VIX i SPY korelacja -0,7 - klasyczna negatywna korelacja.
- "Buy fear, sell complacency" - VIX >30 zwykle buy SPY (mean reversion).
- VIX <12 = warning - "calm before storm".
- Term structure - backwardation (VX1 > VX2) = panic, sell hedges.
- Volatility of volatility - VVIX mierzy "vol of vol". Crisis indicator.
Polish VIX equivalents
GPW oblicza WIG20 Volatility Index (WVI) ale brak ETF/ETN. Dostępność dla detalu ograniczona. WVI typowo wyższy niż VIX (mniejsza płynność, większe spread).
Practical use - kiedy VIX kupić jako hedge
| Sytuacja | Strategia VIX |
|---|---|
| Przed FOMC meeting (8x/rok) | VIX calls $25 strike, 2 weeks |
| Przed NFP report | VIX calls jeśli SPY ATH + low VIX |
| Geopolitical event ryzyko | UVXY 1-3 dni przed |
| VIX <12 + nervous market | Mały long UVXY, exit w 2 tygodnie |
| "Buy the dip" po krachu | SVXY long, VIX mean reversion 30 → 15 |
Podsumowanie
- VIX = implied volatility SPX options 30-day, "fear gauge".
- 12-15 spokojny, 30+ panika, 80+ black swan (COVID 82,7, GFC 89,5).
- Nie da się kupić VIX bezpośrednio - tylko futures, options, ETN.
- UVXY (long VIX) traci 50-80% rocznie przez contango. NIE trzymaj long-term.
- SVXY (short VIX) zarabia powoli, traci wszystko w jeden dzień (Vol-mageddon 2018).
- Lepsze hedges niż VIX: TLT (obligacje), GLD (złoto).
- VIX mean-reverting - spike 50+ zwykle wraca do 15-20 w 1-3 miesiące.
Materiał edukacyjny, nie porada inwestycyjna. VIX produktów (UVXY, SVXY) NIE polecamy dla detal
inwestorów - skomplikowana mechanika futures rolling, decay. Vol-mageddon 2018 pokazał że ETN
mogą upaść.