Spółka SpaceX zadebiutowała na giełdzie i przyniosła bankom inwestycyjnym rekordowe prowizje z IPO

SpaceX wreszcie zadebiutowała na giełdzie, przeprowadzając największe w historii IPO: sprzedaż akcji o wartości 75 mld USD. Banki inwestycyjne zaangażowane w uplasowanie oferty zarobiły fortunę, choć ich prowizja procentowa była niższa niż typowo przy tak dużych debiutach.

W standardowych warunkach IPO trafiają do banków jako prowizja w przedziale 4%–7% wartości brutto wpływów z oferty. Stawka spada wraz ze wzrostem skali transakcji. Przy dużych IPO, o wartości 1 mld USD i więcej, w praktyce mówi się o poziomie ok. 4%. W przypadku SpaceX — według doniesień — prowizja underwritingowa wyniosła 0,75%, co przekłada się na około 560 mln USD.

To nadal największa suma wypłacona bankom w historii IPO, ale „efekt” nie ogranicza się do jednorazowej wypłaty. Ożywienie rynku ofert publicznych ma bowiem znaczenie także dla bieżących wyników działów inwestycyjnych banków.

Ożywienie rynku IPO wraca

Po tąpnięciu na rynkach w 2022 r. rynek ofert publicznych wrócił do rekordowych wolumenów przez dwa kolejne lata, napędzany mocną koniunkturą oraz popularnością spółek SPAC. W 2021 r. odnotowano ponad 1 000 IPO — czyli więcej niż dwukrotnie w porównaniu z rekordowym rokiem 2020. Słabszy 2022 r. zatrzymał ten „pociąg” i przez ostatnie lata zainteresowanie IPO było umiarkowane, a na rynku pojawiały się głównie pojedyncze, wyczekiwane debiuty.

W bieżącym roku, do tej pory, policzono 172 IPO, w tym SpaceX. Na radarze są też inne znaczące IPO lub złożone wnioski, m.in. Cerebras Systems, które zadebiutowało w maju, a także oczekiwane oferty OpenAI i Anthropic — planowane na później w 2024 r.

IPO to jedno z kluczowych źródeł przychodów banków inwestycyjnych. Banki prowadzą cały proces doprowadzający akcje do rynku, organizują marketing oferty wobec instytucji oraz budują relacje, które później wspierają kolejne transakcje i konta klientów. Do tego IPO często wzmacnia „wewnętrzny” cykl biznesu, bo przyciąga nowych partnerów inwestycyjnych.

Kto prowadził ofertę SpaceX

Goldman Sachs — największy bank inwestycyjny w USA — objął pozycję lidera w ofercie SpaceX. Drugie miejsce w konsorcjum przypadło Morgan Stanley, a w grupie głównych underwriterów znalazły się też Bank of America, Citigroup oraz JPMorgan Chase. Łącznie w IPO uczestniczyły 23 banki.

Poza prowizją z tytułu underwritingowej sprzedaży banki mogą zarobić również na opcji dodatkowych akcji, tzw. over-allotment. W tej konstrukcji banki otrzymują aż 15% „nadwyżki” (rezerwy), jeżeli popyt na ofertę przekracza dostępne wolumeny.

W przypadku SpaceX mówi się, że oferta była około cztery razy nadsubskrybowana, co sugerowało popyt rzędu ok. 250 mld USD zleceń inwestorów. Oznaczało to, że spółka zamiast pierwotnych 555,6 mln akcji przeznaczonych do IPO sprzedała całą rezerwę 15%, zwiększając liczbę sprzedanych udziałów do 683 mln, a wartość oferty wzrosła do ok. 86 mld USD.

Jak IPO wpływa na wyniki banków

W skali roku banki jako grupa zachowywały się słabiej niż cały rynek — indeks bankowy S&P 500 ma niewielkie zmiany od początku roku, podczas gdy szeroki benchmark zyskał ok. 8%. Jednocześnie lepiej radzą sobie banki inwestycyjne niż consumer banks. Goldman Sachs, mimo że próbował wchodzić w bankowość detaliczną poprzez niefortunną inicjatywę Marcus, pozostaje silnie zakorzeniony w działalności inwestycyjnej. Morgan Stanley ma podobny profil, choć oferuje produkty detaliczne m.in. przez E*TRADE by Morgan Stanley.

W ujęciu rocznym akcje banków inwestycyjnych wypadają lepiej, podczas gdy Bank of America i JPMorgan Chase są poniżej.

Za tym stoi m.in. wrażliwość banków konsumenckich na otoczenie gospodarcze: wraz z utrzymującymi się wysokimi stopami procentowymi rośnie obawa o wyższe wskaźniki niewypłacalności. Do tego dochodzi ryzyko dalszych zmian stóp, na które szczególnie narażone są bilanse banków detalicznych.

Mimo tych napięć podwyższona aktywność w obszarze IPO i underwritingu zwiększa zaufanie do banków inwestycyjnych. W pierwszym kwartale opłaty inwestycyjne Goldman Sachs wzrosły rok do roku o 48% do 2,8 mld USD. Morgan Stanley podniosło je o 24% do 396 mln USD. JPMorgan Chase zwiększył je o 29% do 2,9 mld USD, choć w jego przypadku wzrost był mniej widoczny przez skalę innych segmentów biznesu.

Nadchodzące duże IPO mogą podtrzymać trend

W najbliższym czasie kolejne duże debiuty, takie jak Anthropic i OpenAI, mogą nadal wspierać wzrosty notowań banków inwestycyjnych. Te oferty należą do najważniejszych beneficjentów z punktu widzenia funduszy własnych i prowizji, bo IPO w sposób zarówno jakościowy, jak i ilościowy wpływa na ich podstawy działania.

Długofalowo stabilne i rozwijające się banki inwestycyjne są postrzegane jako istotny element gospodarki, dlatego inwestorzy zwracają uwagę na ich potencjał także na dalszym horyzoncie.